Skip to main content

Cyngor ac Arweiniad

Rydyn ni’n cydnabod fod pandemig Coronafeirws (COVID-19) yn creu heriau aruthrol i bobl a sefydliadau sy’n gyfrifol am asedau hanesyddol. Gyda chymaint o adeiladau a safleoedd hanesyddol bellach ar gau i’r cyhoedd, efallai y byddant mewn perygl o gael eu difrodi neu o fod yn dargedau i droseddau treftadaeth. Gall pryderon eraill godi wrth i’r argyfwng ddwysáu. Mae’r dudalen hon yn crynhoi’r cynghorion a’r canllawiau ymarferol er mwyn helpu perchnogion i ymateb i broblemau a all godi yn ystod yr argyfwng.

Os ydych chi’n gyfrifol am adeiladau hanesyddol sy’n segur ar hyn o bryd oherwydd cyfyngiadau COVID-19, dyma rai o’r mesurau y gallwch eu cymryd i’w cadw’n ddiogelu.
 

  • Diffodd y cyflenwadau dŵr, nwy a thrydan, ond cynnal cyflenwad i unrhyw larymau lladron a systemau diogelwch. Gofalwch fod y systemau hyn yn cael eu cynnal.
  • Gwirio’ch polisi yswiriant.
  • Cadw llygad barcud ar yr eiddo yn rheolaidd. Os oes modd, trefnwch ymweliad wythnosol i archwilio cyflwr a diogelwch yr adeilad, gan ddilyn canllawiau diweddaraf y llywodraeth ar deithio a symudiadau pobl.

Mae’r Eglwys yng Nghymru wedi creu canllawiau penodol ar ddefnyddio a gofalu am adeiladau eglwysig, a all fod o fudd.

Mae cyngor cyffredinol ar ymdopi yn ystod y cyfnod hwn ar gael gan enwadau unigol hefyd. Dyma ddolen ddefnyddiol gan Cytûn. 

Yn anffodus, efallai y bydd ambell un yn cymryd mantais ar adeiladau a safleoedd sydd wedi cau er mwyn cyflawni trosedd sy’n effeithio ar ein treftadaeth.

Os ydych chi’n poeni am achos o droseddu neu ymddygiad gwrthgymdeithasol yn erbyn safleoedd treftadaeth Ffoniwch 999 mewn argyfwng dan yr amgylchiadau canlynol:

  • mae rhywun yn torri’r gyfraith ar hyn o bryd
  • mae rhywun sydd dan amheuaeth o droseddu yn yr ardal
  • mae perygl i fywyd neu eiddo
  • mae rhywun naill ai’n defnyddio trais neu’n bygwth hynny.

Ffoniwch 101 i roi gwybod am drosedd a phryderon eraill sydd ddim angen ymateb ar frys iddyn nhw, fel:

  • os oes rhywun wedi dwyn neu ddifrodi eiddo neu ran o heneb gofrestredig, ac nad yw’r sawl sydd dan amheuaeth ar y safle mwyach
  • os ydych chi’n amau bod rhywun yn defnyddio datgelydd metel yn anghyfreithlon yn eich ardal
  • er mwyn rhoi gwybodaeth i’r heddlu am achos o drosedd neu ymddygiad gwrthgymdeithasol yn eich ardal.

Mae’r gwasanaeth 101 ar gael bob awr o’r dydd, bod diwrnod o’r wythnos.

Os ydych chi’n credu bod yr eiddo sy’n cael ei ddifrodi yn adeilad rhestredig, rhowch wybod  i Adran Gadwraeth eich awdurdod lleol.

Os ydych chi’n credu bod yr achos o ddifrod yn digwydd i heneb gofrestredig dylech roi gwybod i Cadw yn ogystal â’r gwasanaeth 101. E-bostiwch cadw@llyw.cymru gan roi “Trosedd treftadaeth” yn y teitl.

Mae gwybodaeth am ein holl asedau dynodedig (adeiladau rhestredig a henebion cofrestredig) cenedlaethol ar gael ar fap ar-lein Cof Cymru

Os ydych chi am riportio trosedd yn ymwneud â threftadaeth forol, cysylltwch â’r Maritime and Coastguard Agency (ond ffoniwch 999 yn gyntaf os yw’r drosedd yn digwydd ar y pryd).

Crimestoppers

I gyflwyno gwybodaeth am weithgarwch troseddol, a pharhau’n ddienw, ffoniwch Crimestoppers ar 0800 555 111 neu ewch i’w tudalen rhoi gwybodaeth ar-lein.

Fyddwch chi ddim yn gorfod rhoi datganiad ffurfiol, siarad â’r heddlu neu fod yn dyst mewn llys, a gallech gael gwobr o hyd at £1,000 os bydd y wybodaeth a ddarparwch yn arwain at arestio ac erlyn o leiaf un person. Mae llinell ffôn Crimestoppers ar agor 24/7.

Mae aelod-sefydliadau fel yr Heritage Trust Network neu’r Listed Property Owners’ Club, cyrff proffesiynol fel Institute of Historic Building Conservation, a chymdeithasau amwynder fel y Society for the Protection of Ancient Buildings a’r Victorian Society yn dal i hyrwyddo ac eirioli ar ran ein treftadaeth. Mae llawer o’r sefydliadau hyn yn parhau i gynnig gwasanaeth cynghori hyd yn oed pan mae eu swyddfeydd ar gau. Ewch i’w gwefannau am fwy o wybodaeth.

Mae CGGC (Cyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru) wedi cyfuno ei ganllawiau a'i adnoddau COVID-19 ar gyfer sefydliadau gwirfoddol. Mae gan wefan CGGC hefyd dudalen ar gyfer diweddariadau a newyddion COVID-19.