Skip to main content

Yn yr adran hon

Cynhanes
Cynhanes yw’r enw ar y cyfnod cyn i’r Rhufeiniaid gyrraedd ym Mhrydain yn 47 OC, am ei fod cyn dyfodiad y gair ysgrifenedig i’r ynysoedd hyn. Awgrymir felly na wyddom ryw lawer am yr hyn a ddigwyddodd yn y ‘gorffennol pell a niwlog’. Ond, a dweud y gwir, gwyddom lawer iawn…
Rhufeiniaid
Fe ddaethant, fe welsant, fe orchfygasant – neu, yng ngeiriau Julius Caesar, ‘Veni, Vidi, Vici’. Nid yw hynny’n cyfleu hyd a lled goresgyniad y Rhufeiniaid ac yna eu meddiannaeth ar Gymru. Fel sy’n wir am bob ystrydeb dda, mae iddi fwy nag elfen o wirionedd. Ond nid yw’n adrodd yr hanes i gyd...
Cestyll
Yn aml, caiff Cymru ei galw'n 'wlad y cestyll' - mae 427 ohonynt. Os byddwch yn ymweld â Chymru byddwch bron yn sicr o weld un ohonynt. Os ydych yn byw yma mae'n debyg y byddwch yn gyfarwydd â sawl un ohonynt. Mae Cadw yn gofalu am 44 o gestyll - gyda phob un yn unigryw.
Mynachlogydd ac abatai
Dechreuodd y cyfan, a dweud y gwir, yng ngorllewin gwyllt Cymru yn y 6ed ganrif. Ond ewch i ddinas fechan, anghysbell Tyddewi heddiw a byddwch yn edrych dwywaith cyn dod o hyd i’w chadeirlan enwog, sy’n llygad ffynnon Cristnogaeth ym Mhrydain. O ganol y dref, nid yw yn y golwg o gwbl.
Ddiwydiannol
Nid mater o hen gerrig ac esgyrn yn unig mo safleoedd hanesyddol Cymru. Roedd y genedl yn geffyl blaen yn Chwyldro Diwydiannol Prydain, grym tanbaid a newidiodd yr ynysoedd hyn – a’r byd – am byth.