Skip to main content

Deddfwriaeth Newydd

Mae Llywodraeth Cymru wedi nodi bod cyfraith Cymru ar yr amgylchedd hanesyddol yn bwnc addas ar gyfer un o’r prosiectau cyntaf mewn rhaglen uchelgeisiol sydd ganddi i gydgrynhoi deddfwriaeth. Os aiff popeth yn ôl y bwriad, y canlyniad yn nhymor nesaf y Cynulliad fydd deddfwriaeth newydd, gwbl ddwyieithog a fydd yn drefnus, yn glir ac yn hawdd ei dilyn.  

Mae Deddf Deddfwriaeth (Cymru) 2019 yn ymrwymo Llywodraeth Cymru i weithredu er mwyn gwneud cyfraith Cymru yn haws ei deall, yn fwy clir ac yn haws ei defnyddio. Mae cyfraith Cymru ar yr amgylchedd hanesyddol yn enghraifft glir o’r angen am Ddeddf  2019.

Ar hyn o bryd, mae’n deddfwriaeth ar yr amgylchedd hanesyddol yn gawdel dryslyd o ddarpariaethau a gafodd eu diwygio dro ar ôl tro ac sydd hyd yn oed yn ddigon i ddrysu cyfreithwyr. Mae hefyd yn seiliedig i raddau helaeth ar ddau o statudau San Steffan sy’n dyddio’n ôl ddegawdau, felly, mae’r rhan fwyaf o’n deddfwriaeth ar yr amgylchedd hanesyddol ar gael yn Saesneg yn unig.

Cydgrynhoi fydd un o’r dulliau allweddol a fydd yn cael ei ddefnyddio i roi trefn ar gyfraith Cymru ac i’w gwneud yn fwy clir. Mae’n golygu y bydd yr holl ddeddfwriaeth sylfaenol ar bwnc penodol, neu'r rhan fwyaf o’r ddeddfwriaeth honno, yn cael ei chasglu ynghyd, ac y bydd ffurf y gyfraith, a'r ffordd yr eir ati i’w drafftio, yn cael eu moderneiddio. Mae'n bosibl y bydd rhywfaint o le i wneud mân newidiadau i'r gyfraith er mwyn cysoni statudau neu ddileu darpariaethau sydd wedi darfod. Y canlyniad fydd deddf newydd gwbl ddwyieithog a fydd yn ailddatgan y gyfraith i Gymru er mwyn ei gwneud yn haws i bawb ei deall a'i defnyddio.

Er, efallai, y bydd strwythur y gyfraith, a'r ffordd y caiff ei mynegi, yn wahanol iawn ar ôl cydgrynhoi, mae'n bwysig pwysleisio na fydd ei heffaith gyfreithiol yn newid mewn unrhyw ffordd. Yn y bôn, proses gyfreithiol dechnegol yw cydgrynhoi, yn hytrach na chyfle i ddiwygio deddfwriaeth.

Er y bydd y broses o gydgrynhoi holl lyfr cyfraith Cymru yn cymryd cryn amser a degawdau i'w chwblhau, rydyn ni wrthi eisoes yn paratoi i gymryd y camau cyntaf gyda phrosiect i gydgrynhoi deddfwriaeth i Gymru ar yr amgylchedd hanesyddol.   Mater i'r Cynulliad nesaf yn 2021 fydd y bil cydgrynhoi, ond y bwriad yw y bydd y Bil hwnnw'n helpu i grisialu proses a fydd yn rhoi inni gyfraith yng Nghymru a fydd yn drefnus, yn glir, ac yn hawdd i'n holl ddinasyddion ei deall.