Mae’r Hen Dŷ Cwrdd, wedi ei restru yn Adeilad Gradd II, a dyma’r achos anghydffurfiol cynharaf yng Nghwm Cynon. Adeiladwyd y capel cyntaf mewn cae oedd yn eiddo i hen fferm y Gadlys Uchaf; rhoddwyd y brydles ar 5 Mawrth 1751 gan Theophilus Richards a’i hadnewyddu gan ei fab Richard Richards ar 12 Rhagfyr 1796.
Ailadeiladwyd y capel presennol yn 1862, gan ddilyn cynllun y pensaer Evan Griffiths o Aberdâr, ac fe’i dyluniwyd i fod ‘yn syml a chryf, gan adlewyrchu’r credoau Undodaidd mewn rhyddid, goddefgarwch a maddeugarwch’. Mae’n gapel canolig o ran maint, yn eistedd 250-300.
Mae Addoldai Cymru wedi cwblhau gwaith adfer ar y capel yn ddiweddar, fel rhan o brosiect gwerth ychydig o dan £250k, a ariannwyd gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol. Yn ogystal â gwaith adfer y tu mewn a'r tu allan i'r adeilad, ychwanegwyd toiled a chegin fach at du mewn y capel.
Bydd Addoldai Cymru yn lansio digwyddiad ailagor sy'n cynnwys rhaglen dreigl o eitemau i ddathlu'r ailagoriad fel rhan o ddigwyddiad Drysau Agored. Bydd y diwrnod yn gweithredu ar sail 'galw heibio'. Bydd y rhaglen lawn yn cael ei chyhoeddi ar Facebook a gwefan Addoldai Cymru pan fydd yr holl eitemau wedi'u cadarnhau -
https://addoldaicymru.cymru/
Cyfeiriad - Hen Dŷ Cwrdd, Stryd Alma, Trecynon, Aberdâr, Rhondda Cynon Taf, CF44 8NT
Mae’r Hen Dŷ Cwrdd wedi'i leoli ar Stryd Alma ac mae'n amlwg iawn o ochr y ffordd. Nid oes lle parcio pwrpasol, ond dylai fod lle i barcio ar y stryd.
Nid oes angen archebu ymlaen llaw.
| Dyddiad | Amseroedd |
|---|---|
| Sad 05 Med 2026 |
11:00 - 15:00
|