Skip to main content

Ar un adeg, tir tameidiog o deyrnasoedd hynafol oedd Cymru. Tywysogion annibynnol oedd yn ei llywodraethu, wedi’u clymu gan iaith a deddfau cyffredin. Dros y canrifoedd, mae ffiniau Cymru wedi symud a newid.

Am genedlaethau dirifedi, roedd cynhennau teuluol yn fynych ac ymrysonau’n rhemp. Ond daeth brenhinlin nerthol i dra-arglwyddiaethu yn y 13eg ganrif. Tywysogion Gwynedd oedd y cyntaf i reoli’r genedl gyfan, gan ddod ag undod i Gymru frodorol.

Ond nid tasg hawdd mohoni. Ar ôl 1066, sylweddolodd y tywysogion brodorol eu bod wedi’u gosod yn erbyn môr-ladron yn awyddus am dir yn cnocio ar eu drws: y Normaniaid.